दोन्ही स्तनांमधून थोडा थोडा वेळ पाजणे का चुकीचे आहे?

तुम्हाला पुढीलपैकी एखादा सल्ला कोणी दिला आहे का?

” बाळाला पाजताना प्रत्येक वेळी दोन्ही स्तनातून पाजायलाच हवे. पहिला स्तन मध्ये सोडवून दुसरा स्तन द्यायचा”

“बाळाला पाजताना थोडा वेळ उजवा स्तन आणि थोडावेळ डावा स्तन – असं दूध पाजायचं म्हणजे स्तन दाटत नाहीत. १० / १५ / २० मिनिटे झाली की स्तन बदलून पाजायचे .”

” दुधाच्या गाठी होऊ नयेत म्हणून दोन्ही स्तनांमधून काही मिनिटे पाजायचे ”

किंवा

“तुमचे दूध खूप जास्त प्रमाणात तयार होते आहे का?”

किंवा

“तुमचे बाळ जास्त किंवा सतत रडते” किंवा

“बाळ जास्त प्रमाणात दह्याची उलटी /ढेकर काढतेय” किंवा

“बाळाला संध्याकाळी वारंवार पोटदुखी (colic ) होते व ते किरकिरे होते” किंवा

“बाळाला गॅसेसचा त्रास होतोय ” किंवा

“बाळाला हिरवी फेसाळ व पातळसर शी होतेय जी एखाद्या संसर्गाशिवाय आहे” किंवा

“बाळाला सतत डायपर रॅश/ शीच्या जागी लालसर पणा होतोय का?” किंवा

” बाळाला  भरपूर दूध पाजून देखील बाळाचे वजन वाढत नाहीये, विशेषतः बाळ ६ ते ८+ वेळा सुसु करतंय पण वजन मात्र हळूहळू वाढतंय ” किंवा

” बाळाच्या शी मध्ये थोडेसे रक्त दिसतेय” किंवा

” बाळ  सतत दूध प्यायला मागते आहे” किंवा ” – यातील एखादी तक्रार आहे?

यातील एकाही प्रश्नाचे उत्तर जर होय असेल तर तुम्ही ही पोस्ट नक्की वाचली पाहिजे.

कारण वरीलपैकी एखादा सल्ला तुम्ही ऐकला तर शक्य आहे की तुमच्या बाळाला नंतर उल्लेखलेल्या त्रासांपैकी एखादा त्रास जाणवू शकतो.

( वरील त्रासांची इतरही काही कारणे असू शकतात पण हा सल्ला ऐकणे हे पण एक कारण असू शकते हे लक्षात ठेवायला हवे)

तुम्हाला खूप जास्त स्तन्य (आईचे दुध) येत असेल किंवा तुम्ही स्तन रिकामे होईपर्यंत बाळाला पाजत नसाल तर शक्यता आहे की बाळाला Lactose overdose किंवा foremilk – hindmilk imbalance झालेले असू शकते.

हे त्रास होऊ नयेत किंवा दूर व्हावेत यासाठी काही गोष्टी करता येतील.

१. बाळ स्तनावर योग्य पकड (latch )घेत आहे याची खात्री करावी. (इथे वाचा)

२. बाळ व्यवस्थित स्तनपान करत आहे , milk transfer होत आहे याची खात्री करावी. (इथे वाचा)

३. बाळाला पाजताना  स्तन वारंवार बदलून पाजू नये. त्यामुळे foremilk म्हणजे सुरुवातीचे दूध जास्त प्रमाणात मिळते व बाळ ते व्यवस्थित पचवू शकत नाही .

याला foremilk/ hindmilk imbalance किंवा lactose overload असे म्हटले जाते . यामुळे वरीलपैकी एखादा त्रास बाळाला होऊ शकतो. पुढील(सुरुवातीचे ) दूध म्हणजे foremilk आणि मागील (नंतरचे) दूध म्हणजे hindmilk म्हणजे काय हे पुढील लेखात (इथे ) वाचूया.

४. प्रत्येक स्तन व्यवस्थित रिकामा होईल याची काळजी घ्यावी. यासाठी बाळाने स्वतःहून स्तन सोडल्यानंतर दुसरा स्तन द्यावा . Breast Compression या तंत्राचा वापर देखील करता येईल. याविषयी इथे वाचा.

ब्रेस्ट कॉम्प्रेशन – कई मर्जो की एक दवा

बाळाला हवा तेवढा वेळ दोन्ही स्तनातून पाजत असाल (demand feeding) तर हे त्रास सहसा जाणवणार नाहीत.

याविषयी काही शंका असल्यास आपल्या डॉक्टरांशी किंवा स्तनपान तज्ज्ञांशी ( LC/ LP) चर्चा करू शकता.

– डॉ प्रिया प्रभू